DNS Nedir?

Giriş

İnternetin görünmeyen ama en kritik yapılarından biri DNS’tir. Her gün kullandığımız web sitelerinin, mobil uygulamaların, e-posta sistemlerinin ve neredeyse tüm dijital altyapının çalışmasını sağlayan bu sistem olmasa, internet bugünkü hâliyle var olamazdı.

DNS, yani Domain Name System, insanların anlayabildiği domain adlarını (ör. solorient.com, google.com, marketway.ai) bilgisayarların anlayabildiği IP adreslerine çeviren küresel bir sistemdir.

Eğer DNS olmasaydı Google’a girmek için:

142.250.185.78

gibi uzun IP adresleri ezberlemek zorunda kalırdık.

Kısacası:

DNS = İnternetin telefon rehberi

Bu kapsamlı rehberde DNS’in ne olduğunu, nasıl çalıştığını, neden hayati önem taşıdığını ve günlük hayatımızda nasıl bir rol oynadığını adım adım açıklıyoruz.

DNS Nedir?

DNS (Domain Name System), insan tarafından okunabilir domain adlarını, makinelerin anlayabildiği IP adreslerine dönüştüren küresel bir dağıtık sistemdir.

Örneğin tarayıcıya:

solorient.com

yazdığınızda bilgisayar otomatik olarak DNS’e şu soruyu sorar:

“Bu alan adının IP adresi nedir?”

DNS de ilgili IP adresini bulur ve tarayıcıya geri gönderir.

Böylece tarayıcı doğru sunucuya bağlanır.

DNS Neden Gereklidir?

• İnsanlar metin tabanlı isimleri hatırlar.
• Bilgisayarlar ise sayısal IP adresleriyle çalışır.

DNS bu iki dünya arasında köprü kurar.

DNS sayesinde:

• web siteleri kolay hatırlanır
• IP değişse bile domain değişmeden çalışmaya devam eder
• internet daha hızlı ve ölçeklenebilir şekilde yönetilir

DNS Nasıl Çalışır?

Bir kullanıcı bir siteye girdiğinde aşağıdaki adımlar gerçekleşir:

1. Tarayıcı domain adını girer

Örnek: https://solorient.com

2. Tarayıcı önce yerel belleğini kontrol eder

Daha önce çözüldüyse DNS’e gitmeden sonuç alınır.

3. OS DNS önbelleği kontrol edilir

İşletim sistemi (Windows, macOS, Linux) kendi DNS cache’ini kontrol eder.

4. Modem / router DNS kaydı kontrol edilir

Ev ve ofis modemleri de DNS bilgilerini cache’ler.

5. DNS Resolver’a (Çözücü) istek gider

Genelde aşağıdaki gibi çözümleyiciler kullanılır:

• Google DNS: 8.8.8.8
• Cloudflare DNS: 1.1.1.1
• OpenDNS: 208.67.222.222

Bu sunucular çözümleme sürecini başlatır.

6. Root DNS Sunucuları devreye girer

Dünyada sadece 13 ana kök DNS sunucusu vardır.

Resolver şu soruyu sorar:

“.com uzantısının kayıtlarını kim yönetiyor?”

7. TLD Sunucularına yönlendirme yapılır

.com, .net, .tr, .io gibi uzantılar TLD sunucularında tutulur.

Örnek: .com için Verisign.

8. Yetkili nameserver bilgisi alınır

Örneğin domainin nameserver’ı:

ns1.digitalocean.com

ise, çözümleme bu sunucuya yönlendirilir.

9. Nameserver IP adresini bildirir

Nameserver, domainin gerçek IP adresini içerir.

10. Tarayıcı doğru sunucuya bağlanır

Artık web sitesi açılmıştır.

Bu işlem milisaniyeler içinde tamamlanır.

DNS Kayıt Türleri (DNS Records)

Bir domainin DNS panelinde birçok kayıt türü bulunur.

En önemli DNS kayıtlarını inceleyelim.

A Kaydı

Bir domaini IPv4 adresine yönlendirir.

Örnek:

solorient.com → 185.104.xxx.xxx

AAAA Kaydı

Bir domaini IPv6 adresine yönlendirir.

CNAME Kaydı

Bir domaini başka bir domain’e yönlendirir.

Örnek:

www.solorient.com → solorient.com

MX Kaydı

E-posta sunucularını belirtir.

Örnek:

solorient.com → mail.google.com

TXT Kaydı

Google doğrulama, SPF, DKIM, DMARC gibi güvenlik ayarlarında kullanılır.

NS Kaydı

Domainin hangi nameserver’ı kullandığını belirtir.

Örnek:

ns1.cloudflare.com ns2.cloudflare.com

SRV Kaydı

Özel servislerin çalışma portlarını belirler.
(Örneğin Microsoft Teams, VoIP sistemleri)

SOA Kaydı

Domainin yönetim bilgilerini içerir.

DNS Sunucu Türleri

DNS sistemi dört ana sunucudan oluşur:

1. Resolver (Recursive DNS – Çözücü)

Tarayıcıdan gelen ilk isteği işler.

2. Root Name Server

Kök sunuculardır, dünyada yalnızca 13 tane vardır.

3. TLD Name Server

.com, .net, .tr, .ai gibi uzantıları yönetir.

4. Authoritative Name Server (Yetkili DNS)

Sitenin gerçek DNS kayıtlarını barındırır.

DNS Propagation (Yayılım) Nedir?

DNS değişikliği yaptığınızda hemen tüm dünyada güncellenmez.

Genelde 30 dakika – 24 saat arasında yayılır.

Tam yayılım süresi:

• ISP önbellekleri
• TTL süreleri
• DNS sağlayıcısı

gibi etkenlere bağlıdır.

DNS Güvenliği

DNS güvenliği kritik öneme sahiptir.

En yaygın saldırılar şunlardır:

1. DNS Spoofing / Cache Poisoning

Saldırgan DNS önbelleğini manipüle eder ve kullanıcıyı sahte siteye yönlendirir.

2. DNS Hijacking

Domain DNS kontrolünün ele geçirilmesiyle yapılır.

3. DNS Amplification Attack (DDoS)

DNS sunucuları üzerinden yapılan yansıtmalı saldırılar.

4. Typosquatting

Kullanıcıların yanlış yazdığı domenlerin kötü amaçlı sitelere yönlendirilmesi.

Örnek:

goggle.com → sahte site gooogle.com → phishing

DNSSEC Nedir?

DNSSEC, DNS sistemini dijital imzalarla güvence altına alan bir protokoldür.

DNSSEC sayesinde:

• DNS kayıtlarının manipüle edilmesi engellenir
• domain sahteciliği engellenir
• çözümleme daha güvenilir hâle gelir

Birçok modern domain artık DNSSEC desteklemektedir.

DNS ve SEO İlişkisi

DNS hızı ve doğruluğu SEO üzerinde etkilidir.

Neden?

• yavaş DNS → yavaş site açılışı
• yavaş site → kötü kullanıcı deneyimi
• kötü deneyim → sıralama kaybı

Ayrıca DNS hataları:

• 404
• 502
• yönlendirme döngüleri

gibi sorunlara yol açabilir.

Premium DNS kullanmak SEO’ya olumlu katkı sağlar.

Popüler DNS Sağlayıcıları

En hızlı ve en güvenilir DNS sağlayıcıları:

✔ Cloudflare DNS (1.1.1.1)

Dünyanın en hızlı DNS çözümleyicisi.

✔ Google DNS (8.8.8.8)

En yaygın kullanılan DNS’lerden biri.

✔ OpenDNS (Cisco)

Güvenlik odaklıdır.

✔ Quad9 (9.9.9.9)

Kötü amaçlı siteleri engeller.

Alan Adı Değiştiğinde DNS Ne Olur?

Domain veya hosting değiştiğinde:

• IP değişebilir
• mail sunucusu değişebilir
• SSL tekrar kurulmalıdır
• DNS kayıtları yeniden eklenir

DNS doğru yönetilmezse:

• e-posta çalışmaz
• site açılmaz
• SEO kaybı oluşur

Bu nedenle DNS yönetimi hayati öneme sahiptir.

DNS Kaydı Örneği

Aşağıdaki örnek bir DNS paneli kaydıdır:

A solorient.com 185.104.xxx.xx A www 185.104.xxx.xx MX solorient.com ASPMX.L.GOOGLE.COM TXT solorient.com google-site-verification=... NS ns1.cloudflare.com NS ns2.cloudflare.com

Bu kayıtlar sitenin:

• web trafiğini
• e-postalarını
• doğrulamalarını
• DNS yönlendirmesini

kontrol eder.

Sonuç

DNS, internetin bel kemiğidir. Domain adlarının IP adreslerine çevrilmesini sağlar ve web sitelerinin çalışması için kritik rol oynar. DNS olmadan internet bugünkü hızında, kolaylığında ve ölçeğinde çalışamazdı.

Bu kapsamlı rehberde DNS’in:

• ne olduğunu
• nasıl çalıştığını
• kayıt türlerini
• güvenlik risklerini
• DNSSEC yapısını
• çözümleme sürecini
• SEO üzerindeki etkisini
• sağladığı avantajları

detaylı olarak ele aldık.

Kısacası:

DNS olmadan internet olmaz.